أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
512
آثار الباقيه ( فارسى )
مخرج الاهله است و در بيست و پنجم در تل حران عيد اشمع است . صابئين در هريك از ماههاى دوازدهگانه چندين روز روزه مىدادند كه تنها بر كاهنان اين قوم واجب است و به گمان من يا چهارده روز است و يا روز چهاردهم و حقيقت آن براى ما معلوم نشد و يكى از اشخاصى كه مذاهب و فرق صابئين را براى من بيان مىكرد مىگفت روز هفدهم از هر ماهى براى صابئين عيد است و علت آن را وقوع ابتداى طوفان در هفدهم دانستهاند و نيز روزهاى انقلابين و اعتدالين را عيد مىدانند و روز انقلاب شتوى را هنگام مولد سال مىدانند . آنچه تاكنون از اعياد گفته شد مدرك آن گفتههاى هاشمى و چند نفر ديگر بود و ما فقط اين الفاظ را از روى نوشتههاى آنان تصوير كرديم و اگر در آينده عمر موفق شديم كه از خود صابئين و حرانيان و مجوس اقدمين بشنويم البته روش خود را كه تحقيق و تدقيق در امور است در آنها نيز مراعات خواهيم كرد . ضابط براى دانستن ماههاى صابئين چون روزهء بزرگ صابئين در تربيع اول از هلال آذار است كه در اين هنگام آفتاب و ماه در دو برج ذى جسد « 1 » خواهند بود ، و چون فطر روزهء ايشان در تربيع اول از هلال نيسان است كه نيرين در دو برج منقلبين خواهند بود ، بدين سبب لازم آيد كه گردش شهور صابئين در سال خورشيدى بنابر امر اوسط مانند گردش ماههاى يهود باشد و هر علتى كه براى يكى از اين دو ذكر شود بعينه براى ديگرى هم علت خواهد بود ، چه ، شرط فصح يهود اين بود كه آفتاب و ماه در دو برخ اعتدالى به نخستين تقابل خود برسد ، با آنكه تقابل روبرو گشتن آن دو باز هم ممكن است ، و شرط فطر روزهء يهود را هم در صفحات پيش گفتيم ، پس تربيعى كه بر فطر مقدم است فطر صابئين است و نزديكترين اجتماع باعتدال پاييزى سر سال ايشان است كه از ايلول خارج نيست و چون ما حساب مذكور را براى يكى از ادوار نوزده - گانه بنماييم بهطور تقريب مطلوب خود را بدست خواهيم آورد زيرا چنان كه
--> ( 1 ) - ذى جسد برجهاى آخر فصول را گويند و آن جوزا و سنبله و قوس و حوت است .